Tinh hoàn là cơ quan quan trọng của hệ sinh dục nam, đảm nhiệm sản xuất tinh trùng và hormone testosterone yếu tố quyết định khả năng sinh sản và sức khỏe sinh lý nam giới. Tuy nhiên, tinh hoàn có thể gặp nhiều vấn đề bất thường. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo giúp nam giới kịp thời thăm khám và bảo vệ chức năng sinh sản.
Mục lục
1. Đau tinh hoàn dữ dội
Đau đột ngột, dữ dội, thường ở một bên bìu, là dấu hiệu không thể chủ quan. Nguyên nhân phổ biến gồm viêm tinh hoàn, viêm mào tinh, chấn thương, và đặc biệt là xoắn tinh hoàn tình trạng cấp cứu nam khoa.
Triệu chứng thường gặp:
- Đau nhói một bên tinh hoàn, sưng đỏ, bìu bên cao bên thấp.
- Đau bụng, buồn nôn, nôn.
- Có thể sốt, chóng mặt, tinh dịch lẫn máu.
Xoắn tinh hoàn nếu không được phẫu thuật tháo xoắn kịp thời có thể dẫn đến hoại tử, phải cắt bỏ tinh hoàn. Khả năng bảo tồn tinh hoàn giảm nhanh sau 6 giờ kể từ khi xoắn.

2. Tinh hoàn bên cao bên thấp
Một số nam giới bẩm sinh có tinh hoàn cao thấp không đều, hiện tượng này thường không gây đau hay khó chịu nên dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, cha mẹ và bản thân nam giới cần lưu ý bởi đây đôi khi cũng có thể là dấu hiệu của tinh hoàn ẩn tình trạng tinh hoàn không xuống bìu như bình thường. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, tinh hoàn ẩn có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng như tinh hoàn bị teo, suy giảm khả năng sinh tinh, rối loạn nội tiết tố và đặc biệt là làm tăng nguy cơ vô sinh cũng như ung thư tinh hoàn sau này.
Chính vì vậy, việc khám và kiểm tra cho trẻ ngay từ khi mới sinh là vô cùng quan trọng. Khi phát hiện những dấu hiệu bất thường như tinh hoàn không nằm đúng vị trí, kích thước hai bên chênh lệch rõ rệt hoặc một bên bìu xẹp, cha mẹ nên nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời. Can thiệp sớm không chỉ giúp bảo vệ chức năng sinh sản mà còn đảm bảo sự phát triển toàn diện về sức khỏe và tâm lý cho trẻ sau này.
3. Sưng tinh hoàn
Sưng to một bên, có thể kèm hoặc không kèm đau. Hai nguyên nhân phổ biến là:
- Tràn dịch màng tinh hoàn: to, căng nhưng không đau. Trường hợp nhẹ có thể tự khỏi, nhưng nếu dịch tồn tại lâu, cần can thiệp phẫu thuật.
- Giãn tĩnh mạch thừng tinh: chiếm gần 30% nguyên nhân vô sinh nam. Triệu chứng gồm bìu sưng, cảm giác nặng, nhức, giảm testosterone, rối loạn sinh tinh. Điều trị bằng phẫu thuật thắt tĩnh mạch giúp phục hồi chức năng sinh sản.

4. Khối u tinh hoàn
Ung thư tinh hoàn hiếm gặp nhưng nguy hiểm, 90% trường hợp là ác tính. Bệnh thường gặp ở nam giới 25 – 50 tuổi, diễn tiến âm thầm, khó phát hiện sớm.
Dấu hiệu cảnh báo:
- To bất thường, sờ thấy u cục cứng.
- Cảm giác nặng, tức ở bìu.
- Sưng to một hoặc cả hai bên tinh hoàn.
Nhờ tiến bộ y học, ung thư tinh hoàn hiện có tỷ lệ chữa khỏi cao nếu phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ.
Dù là tình trạng đau, sưng hay xuất hiện khối u, nam giới không nên chủ quan. Thăm khám nam khoa định kỳ và điều trị kịp thời giúp bảo vệ chức năng sinh sản, tránh biến chứng vô sinh hoặc đe dọa tính mạng.

